De wonderlijke wereld van de flash techniek in de emdr techniek

De nieuwe EMDR Flash Technique
n 15 minuten de emotionele lading van een zwaar beladen traumatische herinneringaanzienlijk verminderen of zelfs helemaal neutraliseren, zonder dat je als cliënt er aan hoeft tedenken of er iets van hoeft te voelen?

"Dat kan niet, dat bestaat niet", zou ik vroeger zeggen!
En toch bestaat het tegenwoordig wel degelijk!

Mensen kunnen met de EMDR Flash technique (Flash techniek) een zwaar beladen beladen traumatische herinnering snel qua lading laten zakken. De ondraaglijke spanning zakt naar een niveau waarop ze er rustig naar terug kunnen kijken en er over kunnen praten.
Uitgedrukt op een Subjective Units of Distress (SUD)-schaal, waar 10 staat voor de sterkstmogelijke spanning/emotionele lading en 0 voor een neutraal rustig gevoel, gaat het dan vaneen 10 naar een 3 of soms zelfs naar een 0.

Onderdeel van de techniek is dat de cliënt praat met de therapeut over bijvoorbeeld een fijne activiteit of naar mooie muziek luistert en daarin helemaal opgaat, een zgn. Positive Engagement Focus.
Bij deze plezierige focus tikt de cliënt langzaam afwissend op zijn of haar linker- en rechterbeen (zogenaamde bilaterale stimulatie). Hierbij knippert de cliënt - op aanwijzing van de therapeut - zo nu en dan drie keer achtereen snel met de ogen, zonder aan het trauma te denken.

Waar komt de Flash Techniek vandaan?

Bij EMDR-therapie komt het soms voor dat de lading van een traumatische herinnering zo sterk is dat de cliënt, bewust of onbewust, alles blokkeert. Hij of zij voelt niets meer, ziet niets meer en er gebeurt niets meer. Of de cliënt begint te dissociëren en ontkoppelt zichzelf van zijn of haar lichaam en heeft bijvoorbeeld de ervaring boven zijn of haar lichaam te zweven.
Het lijkt alsof het emotionele brein zegt dat het levensgevaarlijk is om deze herinnering bewust aan te raken. Dat je dan in een eeuwigdurende hel terecht komt, waar je nooit meer uitkomt!

In bovenstaande gevallen is toepassing van gewone EMDR niet meer mogelijk.

In de EMDR-therapie was het gebruikelijk om dan vanuit een sterk besef van veiligheid in het heden slechts een paar seconden aan het trauma te denken. En vervolgens bij herhalingen steeds een paar seconden langer. De zogenaamde CIPOS (Constant Installation of PositiveOrientation and Safety)- techniek. Werkzaam, maar heel veel tijd consumerend.

Phillip Manfield, een zeer kundige, ervaren therapeut en EMDR-trainer ging experimenterendoor deze cliënten steeds korter “om het hoekje” heel even naar het trauma te laten kijken.
Hieruit ontstond de eerste versie van de Flash Techniek waarbij er in een fractie van een seconde aan het beeld van het trauma werd gedacht. Een flits die zo kort duurt dat je als cliënt er geen details of gedachten bij kunt vormen. Vandaar de naam Flash Techniek (Flitstechniek).
Het werkte verrassend goed. In de huidige, latere versie wordt er echter helemaal niet meer aan het trauma gedacht, en dit werkt nog sneller en beter.

Hoe kan zoiets toch in hemelsnaam werken?

De sleutelbegrippen hierbij zijn subliminale beïnvloeding en memory reconsolidation.
Subliminale beïnvloeding staat voor activatie van neurale hersennetwerken buiten of benedende bewuste gewaarwording. Denk aan hoe vroeger in de bioscopen een heel snelle flits vaneen flesje Cola werd gegeven. Zo snel dat het niet of nauwelijks bewust werd waargenomen.In de pauze steeg de omzet van de verkoop van Cola dan aanzienlijk! Je ervaart niets bijzonders, maar toch wordt er onbewust iets in beweging  gezet. Inmiddels is dit bij mijn weten, in ieder geval in de VS, verboden.

Bij de flash wordt er onbewust een link gelegd naar de traumatische herinnering zonder dat je die bewust hoeft te beleven. Dit maakt dat er geen onrust ontstaat. Iets wat voor het emotionele brein heel verrassend is en tegen de verwachtingen van de opgeslagen traumatische (leer)ervaring ingaat.

De afwezigheid van onrust (disturbance) geeft voor het emotionele brein een zogenaamde prediction error of mismatch. Dat wil zeggen dat er iets gebeurt wat tegen de verwachtingenvan het brein en de aard van de traumatische ervaring ingaat. En dit heeft een bijzonder effect op vastzittende, blokkerende ervaringen die destijds met veel stresshormonen zijn opgeslagenin het brein.

En dan komen we op het terrein van memory reconsolidation: het ophalen en updaten vanoude herinneringen en het opnieuw opslaan ervan in het lange termijn geheugen.
Stressvolle, traumatische ervaringen met een tijdloos karakter zijn geïsoleerd opgeslagen en communiceren niet meer met onze volwassen vermogens en inzichten. Ze zijn als het ware (locked) gesloten voor andere informatie (updates). Worden ze geactiveerd dan ervaren we moeilijke emoties en sensaties die op hun beurt weer allerlei gedragingen kunnen oproepen om er meeom te gaan, om de emotionele pijn te dempen of te verminderen.

Worden ze echter geactiveerd terwijl er iets plaatsvindt dat tegen de verwachtingen van het trauma ingaat (een zgn. prediction error/ mismatch gevend) dan wordt de herinnering vloeibaar (unlocked) en kan nieuwe informatie er aan toegevoegd worden (updating) en er zich mee vermengen. Waarna het na enkele uren weer opnieuw wordt opgeslagen in het langetermijn geheugen, maar nu met een blijvend veranderd karakter.

Tijdens de Flash vermengt de traumatische herinnering zich zo met het veilige heden, de prettige aandacht focus en het besef dat het verleden voorbij is en overleefd is.
Waarna het opnieuw in het lange termijn geheugen wordt opgesloten, maar nu met het besef en gevoel van veiligheid en de impliciete boodschap dat je als persoon veel meer bent dan de traumatische herinnering. Je blijft nog altijd weten wat er gebeurd is, maar het grijpt je niet meer aan en doet je niets meer.

Sterke punten van de Flash Techniek:

  • Het werk snel en gemakkelijk.
  • Traumatische gebeurtenissen die emotioneel zo zwaar zijn dat ze nauwelijks te behandelen zijn, kunnen nu zonder een lang pijnlijk proces snel van het grootste deel van de lading worden ontdaan.
  • Door de afwezigheid van onrust hoeven cliënten geen afweermechanismen in te zetten om de emotionele pijn te verzachten. Bijvoorbeeld meteen reageren met heftige woede om zo de gevoelens van kwetsbaarheid en schaamte niet te hoeven voelen. Iets wat bijgewone EMDR- sessies soms gebeurt en een volledige verwerking kan belemmeren
  • Het is een mooie introductie op gewone EMDR.
  • In een korte tijd kan je meerdere herinneringen behandelen. Bijvoorbeeld twee in één sessie.
  • Bij ontregelde cliënten kan het een goed instrument voor stabilisering zijn.

Aandachtspunten bij de Flash Techniek:

  • Om de aandacht goed te vangen, mag de afleidende focus op een prettige herinnering of activiteit (Positive Engagement Focus) niet te zwak zijn.
  • Indien er bij de te behandelen herinnering sprake is van een onderliggende, vroegere herinnering die de huidige aanstuurt (een feeder-memory) dient die als eerste teworden behandeld. Het gevoel van machteloosheid een werkconflict wordt bijvoorbeeld sterk aangestuurd door gevoelens van machteloosheid tijdens fysiek misbruik in de jeugd. In het geval van een feeder memory wordt deze herinnering meestal als eerste behandeld met de Flash Techniek.
  • Soms komen belemmerende overtuigingen omhoog waarover eerst gesproken moet worden, zoals “Als dat zo snel oplost, lijkt het alsof er niets gebeurd is, ik me aangesteld heb,“ of “Zo komt de dader er mooi vanaf.”

De Flash Techniek als onderdeel van EMDR-therapie.

De Flash Techniek wordt gebruikt in de voorbereidende fase van EMDR en soms als een opzichzelf staande therapie.
Zelf volg ik in het gebruik ervan de grondlegger Phillip Manfield.
Hij adviseert de Flashtechniek vooral in de voorbereidende fase van EMDR te gebruiken, ofals de lading zo sterk is dat gewone EMDR niet gaat werken.
Is de lading aanzienlijk gedaald dan kan men verder gaan met gewone EMDR.
Gewone EMDR geeft meestal veel associatieve verbanden en inzichten die een generaliserendeffect hebben en mijns inziens een diepere verwerking geven.
Het blijft ook een wat rare techniek: iets verwerken zonder er zelfs aan te denken! Maar daardoor tegelijkertijd ook revolutionair qua karakter.

Persoonlijk ervaar ik het als een verrijking van de mogelijkheden bij het werken met EMDR.
Bij twijfel of een bepaalde verwerking niet te belastend is voor een bepaalde cliënt, kun je nu als EMDR-therapeut heel veilig met de flash beginnen. De flash biedt ook veel mogelijkheden om snel stabiliserend te werken bij cliënten die het erg zwaar en moeilijk hebben.
Kortom ik ben blij dat het bestaat!

 

© Texts / Auteursrecht O.C. Delfin, all rights reserved 2003- 2019 - pictures by AMC Verhoogt

Lid van:

  • Vereniging van Integraal Therapeuten (VIT)
  • Vereniging EMDR Nederland
  • EMDR-Belgium

Geregistreerd bij:

  • Europese Associatie voor Psychotherapie (EAP)
  • Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP)
  • Register Beroepsbeoefenaren Complenmentaire Zorg (RBCZ)
  • Kamer van Koophandel (KvK): 34169544

Lidmaatschapnummers:

  • EMDR-practitioner certificaatnummer: p-9376
  • VIT: 509.17.A
  • Registratienummer NAP: ECP-NL 026/027
  • Registratienummer RBCZ: 205079R
  • Registratienummer VEN: 30894
  • AGB zorgverlener: 94006236 -90026194
© Texts / Auteursrecht O.C. Delfin, all rights reserved 2003- 2019 - pictures by AMC Verhoogt