Algemene Werkwijze EMDR therapie

Het standaard protocol in de EMDR therapie

Voordat een EMDR-therapeut met EMDR kan beginnen is het essentieel om de cliënt te leren kennen en te begrijpen. Naast de klachten, wensen en doelen van de cliënt is het belangrijk om te achterhalen wat zijn of haar klachten veroorzaken of in stand houden. Wat zijn de gebeurtenissen, herinneringen, triggers (situaties, gedragingen en emoties die het probleem oproepen), of de eventuele beladen angstbeelden van toekomstige catastrofen (flashforwards genoemd)?
In EMDR-taal wordt dit de casusconseptualisatie genoemd. Hier begint men mee om tot een behandelplan te komen. Het is onderdeel van de eerste van de acht fasen van EMDR in het standaard protocol.

De acht fasen bestaan uit:

  1. Geschiedenis van de cliënt en behandelplan planning. Deze eerste fase in EMDR therapie bestaat uit een uitgebreide anamnese, diagnose en het opstellen van een behandelingsplan.
  2. In de tweede, voorbereidende fase wordt de cliënt door middel van het geven van informatie voorbereid op het eigenlijke werken met EMDR. Stabilisatie van de klachten en het leren omgaan met emoties zijn soms onderdeel van deze fase (zie "ego versterkend werken met EMDR").
  3. Assessmentfase (taxatiefase): hierbij wordt de te verwerken herinnering gekozen, wat in EMDR-taal het target wordt genoemd. Het gaat hierbij om een beeld dat nu het meest nare moment weergeeft van de te verwerken gebeurtenis. Daarbij worden er een bijpassende negatieve en positieve cognitie gezocht.
    Dat wil zeggen een ongewenste uitspraak over jezelf als cliënt in relatie het beeld van de herinnering en een gewenste uitspraak waarmee je de ongewenste wilt vervangen. Bijvoorbeeld: "Ik ben anders" versus "ik ben goed zoals ik ben." Op een schaal van 1 tot 7 wordt ingeschaald hoe geloofwaardig de positieve cognitie voelt.
    De mate van spanning of emotie die het beeld oproept wordt ingeschaald op een SUD (Subjective Units of Disturbance) schaal van 0 tot 10. Nul is een rustig, neutraal gevoel en 10 zo sterk of naar als maar kan.
  4. De desensitisatie: Hierna begint het eigenlijke verwerkingsfase. Hierboven kunt u meer lezen over hoe EMDR qua verwerking precies gaat. Wanneer de herinnering, het trauma geen spanning meer geeft, nul is geworden komt de volgende fase aan bod.
  5. De installatiefase: Na verwerking volgt het vestigen van positieve cognities. Terwijl de cliënt aan de verwerkte herinnering denkt en tegelijkertijd aan de positieve uitspraak wordt dit versterkt totdat de uitspraak helemaal gevoelsmatig geloofwaardig is.
  6. De body scan. Hierbij richt de cliënt zich op het verwerkte trauma terwijl hij of zij denkt aan de positieve cognitie en daarbij met haar/zijn aandacht het lichaam afloopt van hoofd tot voeten. Dit om na te gaan of alles rustig is of dat er toch nog ergens restspanningen zijn.
  7. De nabespreking. De sessie wordt nabesproken. Gekeken wordt naar wat het belangrijkste was en soms krijgt de cliënt huiswerkoefeningen mee of aanwijzingen over hoe bepaalde effecten het beste te interpreteren zijn.
  8. Herevaluatie: Het nagaan van de stand van zaken, de voortgang van de veranderingen, het checken van al verwerkte gebeurtenissen en het nagaan wat er nog meer moet gebeuren.

Standaard visie op te verwerken herinneringen in de EMDR therapie

EMDR therapie kan soms heel snel gaan en met enkele sessies klaar zijn. Zeker als het om losstaande trauma’s gaat. En soms duurt het een stuk langer, met name als er sprake is van vele belemmerende ervaringen die al heel vroeg in de jeugd zijn begonnen. Zeker indien deze ervaringen hebben geleid tot een sterk onvermogen om met emoties en tot innerlijke dissociatieve* conflicten.
EMDR gaat er van uit dat vroegere ervaringen in de jeugd de grondslag hebben gelegd voor huidige problemen en klachten. Vroegere ervaringen veroorzaken dus de huidige problematiek en klachten.
Beperkende overtuigingen, denkstijlen en cognities worden niet zo zeer gezien als de oorzaak voor psychische problemen, zoals de gebruikelijke visie is binnen psychotherapieën zoals de cognitieve (gedrags)therapie en NLP.
EMDR daarentegen ziet belemmerende overtuigingen en opvattingen over zichzelf als veel meer als een symptoom, een gevolg van opgeslagen belemmerende levenservaringen.
Gaat het om een losstaand, gesoleerd trauma – bijvoorbeeld en ongeluk of overval, dan gaat met daar direct mee aan de slag.
Vaak is er echter sprake van meerdere traumatische ervaringen die tot de huidige problematiek hebben geleid. Daarbij gaat men eerst aan de slag met de vroegste ervaringen, waar iets mee begonnen is en vervolgens met de ervaringen die de klacht het ergst versterkt hebben. Soms wijkt men hiervan af en begint men met een herinnering die een sterk ontregeld effect heeft op de cliënt. Bijvoorbeeld flashback beelden van een overval die steeds omhoog komen als u uw ogen sluit om te gaan slapen. Bij belemmerende overtuigingen over de eigen persoonlijkheid (het gevoel inadequaat, waardeloos, slecht te zijn, e.d.) zoekt met in Nederland – waar enigszins anders met EMDR wordt gewerkt dan in de rest van de wereld – naar herinneringen die als het ware nu nog steeds emotioneel bewijzen dat er iets mis is met u als persoon.
In het laatste deel in de EMDR-therapie komen meestal recentelijke ervaringen, huidige situaties of triggers voor verwerking aan bod, in zoverre dat nog nodig is en niet al vanzelf is opgelost.
Hierbij worden toekomstscenario's (future templates) gemaakt, die nodig zijn voor toekomstige acties en gedragingen.
Men ziet dan zichzelf op een gewenste wijze gedragen in situaties die voorheen met angst werden doorstaan, of werden vermeden. Met name bij fobieën en sociale angst maakt men gebruik van
de zogenaamde mental video check. Als cliënt visualiseert u dan van begin tot het einde met gesloten ogen een voorheen gevreesde situatie. Bijvoorbeeld het geven van een presentatie of het afleggen van een mondeling examen. Eventuele restspanningen worden opgelost totdat u de hele gebeurtenis kunt voorstellen zonder spanning.

Andere protocollen binnen de EMDR therapie

Binnen de EMDR therapie bestaan vele aangepaste protocollen die bij bijvoorbeeld chronische pijn, verslavingen, OCS (dwang) of chronische traumatisering met dissociatieve klachten* worden gebruikt. EMDR-therapie kan dan ook op een veel breder gebied dan enkel PTSS (posttraumatische stressstoornis) worden toegepast.


Delen van ervaring, mentaal functioneren of de persoonlijkheid zijn dan min of meer losgekoppeld geraakt en vormen geen samenwerkende eenheid meer met de rest van de persoon.

© Texts / Auteursrecht O.C. Delfin, all rights reserved 2003- 2021 - pictures by AMC Verhoogt